Zehrin Fikre Dönüştüğü Sofra

 

Gece bu kez mutfağa mermer gibi indi.

Soğuk değil; ölçülü.

Sanki biri her şeyi tartmış, sonra sessizce yerine koymuştu.

Tava konuşmadan önce kısa bir duraksama oldu.

Bu duraksama… soru sormaya davetti.

---

Antik Yunan: Zehrin Fikre Dönüştüğü Sofra

 

Domates dikkatle sordu:
— Burada… herkes konuşur mu?

Tava hafifçe gülümsedi.
— Evet.
— Ve bu yüzden tehlikelidir.

I. Sofra ve Logos

Antik Yunan’da (özellikle Atina’da):
— Sofra, karın doyurmak için değil
— aklı keskinleştirmek içindi.

— Symposion nedir?
— İçki sonrası konuşma
— Tartışma
— Fikir çatışması

— Yemek hafif
— Şarap sulandırılmış
— Zihin… uyanık

Kahve çekirdekleri fısıldadı:
— Aç zihin… daha cesur düşünür.

— Ama, — dedi Tava, —
— cesaret… bedel ister.

II. Zehir: Suikast Değil, Karar

— Yunanlar zehir kullandı mı? — diye sordum.

Tava başını salladı:
— Evet.
— Ama çoğu zaman… hukukla.

— En bilinen örnek?
— Sokrates.

— Baldıran.
— Resmî.
— Törensel.
— Sessiz.

— Bu neydi?
— İntikam değil
— toplumsal mutabakat.

Domates ürperdi:
— Yani zehir… anlaşma mıydı?

— Evet, — dedi Tava. —
— Devletle yapılan son anlaşma.

III. Sofrada Zehirlenme: Nadir Ama Mümkün

— Peki ya gizli zehir?
— Vardı.

— Ama zor.

— Neden?
— Çünkü Yunan sofrası:
— Açık
— Paylaşımlı
— Tartışmalı

— Herkes aynı kaptan içer
— Aynı ekmeği böler

— Zehir eklersen…
— kendini de riske atarsın.

Kahve çekirdekleri tıkırdadı:
— Paylaşım… zırhtır.

IV. Şarap ve Gerçek

— Şarap tehlikeli miydi? — dedi Domates.

— Evet, — dedi Tava. —
— Ama başka bir yüzden.

— Şarap zehir taşımaz
— dili çözer

— Bir sır
— Bir bakış
— Bir itiraf

— Antik Yunan’da birçok düşmanlık
— sofrada başlar
— sonra sokakta biterdi.

— Zehir gecikir
— Kılıç hızlanır

Domates başını eğdi:
— Açık sözlülük… riskli.

— Ama değerlidir, — dedi Tava.

V. Hekimler ve Bitkiler

— Yunanlar bitkileri iyi bilirdi.

— Hipokrat geleneği:
— Doz
— Zaman
— Denge

— Aynı bitki:
— Azı ilaç
— Çoğu ölüm

— Bu bilgi kötüye kullanıldı mı?
— Elbette.

— Ama kayıtlar ne der?
— “Yanlış doz”
— “Talihsiz sonuç”

— Gerçek?
— Bilerek bulanıklaştırıldı.

Kahve çekirdekleri fısıldadı:
— Bilgi… masum değildir.

VI. Sofranın Ahlâkı

Tava sesi yumuşattı:

— Antik Yunan’da sofra
— bir aynaydı

— Kim susar
— kim bağırır
— kim ikna eder
— kim dışlanır

— Zehir nadirdi
— çünkü dışlanmak…
— yavaş bir ölümdü.

Domates kısık sesle:
— Yani en büyük tehlike…

— Evet, — dedi Tava. —
— yalnız kalmaktı.

VII. Son Lokma: Fikirlerin Bedeli

Tava konuşmasını gecenin ortasında bitirdi:

— Antik Yunan’da
— insanlar fikir yüzünden öldü

— Zehir sadece araçtı
— Asıl neden…
— söylenenlerdi

Ben fincanıma baktım.
Bu kez çay… berraktı.

Tava son cümleyi bıraktı:

— Sırada…
— Roma Cumhuriyeti.
— Ve orada…
— zehir, politik bir kariyer olur.

Ocak çıtırdadı.
Gece…
düşünmeye devam ediyordu.